اسپلینت بینی؛ انواع، کاربرد و راهنمای خرید

اسپلینت بینی یک قطعه‌ی نگه‌دارنده است که بعد از جراحی بینی (مثل رینوپلاستی یا سپتوپلاستی) روی بینی یا داخل آن قرار می‌گیرد تا شکل و مسیر هوا را در دوره‌ی ترمیم حفظ کند. این راهنما می‌گوید انواع آن چیست، جنس و سایز را چطور انتخاب کنید و چه مدل‌هایی را می‌توانید در دسته‌ی تجهیزات پزشکی سدان‌مد ببینید. انتخاب نوع و مدت استفاده همیشه با جراح شماست؛ این مقاله فقط به شما کمک می‌کند وسیله‌ی درست را بشناسید و بخرید.

اسپلینت بینی چیست

اسپلینت بینی (که بعضی‌ها آتل بینی هم می‌گویند) وسیله‌ای سبک و معمولاً یک‌بارمصرف است که بعد از عمل، بافت‌های بینی را در جای خود نگه می‌دارد. اسپلینت در پزشکی یعنی «نگه‌دارنده»؛ همان کاری که آتل برای اندام‌ها می‌کند، اینجا برای ظریف‌ترین بخش صورت انجام می‌شود.

این وسیله معمولاً دو نقش دارد. نقش اول، پشتیبانی از ساختار بینی در روزهای اول است تا ورم و حرکت ناخواسته شکل کار را به هم نزند. نقش دوم، جلوگیری از چسبندگی بافت‌ها و نگه‌داشتن مسیر عبور هوا در جراحی‌هایی است که به دیواره‌ی میانی بینی (سپتوم) دست زده‌اند. اینکه در جراحی شما کدام نقش مهم‌تر است و اصلاً به اسپلینت نیاز هست یا نه، تصمیم جراح است.

اسپلینت بینی با ابزارهای دیگر این حوزه فرق دارد. نوزونت و نوستریل ریتینر برای شکل‌دادن به پره‌ی بینی و سوراخ‌های بینی در مراحل بعدی ترمیم به کار می‌روند و اسپلینت بیشتر در روزهای اول بعد از عمل استفاده می‌شود. اگر درباره‌ی ابزارهای مرحله‌ی بعد می‌خواهید بدانید، مقاله‌ی راهنمای انتخاب نوزونت را بخوانید.

انواع داخلی و خارجی

اسپلینت بینی از نظر محل قرارگیری دو نوع اصلی دارد: خارجی که روی بینی چسبانده یا بسته می‌شود، و داخلی که داخل مجرای بینی گذاشته می‌شود.

اسپلینت خارجی

اسپلینت خارجی صفحه‌ای است که روی پشت و دیواره‌های بینی قرار می‌گیرد و با چسب یا نوار ثابت می‌شود. شکل رایج آن ذوزنقه‌ای است و روی ساختار استخوانی و غضروفی بینی می‌نشیند. کاربرد اصلی آن محافظت از بینی در برابر ضربه‌ی تصادفی و ثابت‌نگه‌داشتن شکل بعد از عمل است. نمونه‌هایی مثل اسپلینت بینی ذوزنقه‌ای کلاریتی و اسپلینت بینی خارجی ذوزنقه‌ای GMB از این گروه هستند.

مزیت خارجی‌ها راحتی نصب و دیده‌شدن وضعیت آن‌هاست. محدودیتشان این است که فقط از بیرون کار می‌کنند و به مجرای داخلی بینی کاری ندارند. در طول استفاده باید پوست زیر آن تمیز و خشک بماند و هر نشانه‌ی تحریک پوستی به جراح گفته شود.

اسپلینت داخلی

اسپلینت داخلی دو لوله‌ی نرم یا دو صفحه‌ی باریک است که داخل سوراخ‌های بینی قرار می‌گیرد و معمولاً در جراحی سپتوم کاربرد دارد. این نوع، دیواره‌ی میانی را از دو طرف نگه می‌دارد و راه هوا را تا حدی باز می‌گذارد. بعضی مدل‌ها لوله‌ی هوا هم دارند تا بیمار بتواند در دوران استفاده نفس بکشد. گذاشتن و درآوردن اسپلینت داخلی کار جراح یا پزشک است و به‌تنهایی نباید انجام شود. نمونه‌های موجود: اسپلینت بینی سیلیکونی داخلی (اینترنال) و اسپلینت بینی داخلی سیلیکونی ریچارد.

اسپلینت پروانه‌ای

شکل پروانه‌ای یک طرح دیگر از اسپلینت‌های خارجی است که بال‌های آن دو طرف بینی را می‌پوشاند. اسپلینت بینی پروانه کلاریتی نمونه‌ی آن است. انتخاب بین پروانه‌ای و ذوزنقه‌ای بیشتر به شکل بینی و نظر جراح برمی‌گردد.

سیلیکونی و گچی

جنس اسپلینت مهم‌ترین عامل راحتی و ایمنی است، و دو گروه رایج آن سیلیکونی و گچی (یا ترموپلاستیک سفت) هستند.

اسپلینت سیلیکونی نرم، انعطاف‌پذیر و ملایم با بافت است. برای نوع داخلی تقریباً همیشه سیلیکون به کار می‌رود، چون باید سازگار با مخاط باشد و بدون لبه‌ی تیز در مجرا بنشیند. سیلیکون پزشکی حساسیت‌زایی کمی دارد، اما اگر سابقه‌ی حساسیت به مواد دارید حتماً به جراح بگویید.

اسپلینت گچی یا سفت‌شونده بیشتر برای نوع خارجی کاربرد دارد. این مدل‌ها شکل ثابت‌تری دارند و در برابر فشار از بیرون مقاوم‌ترند. بعضی مدل‌ها گرمانرم هستند، یعنی با کمی گرما نرم می‌شوند و روی بینی فرم می‌گیرند و بعد سفت می‌شوند. هر چه سفت‌تر باشد، پوست باید بیشتر از فشار و تحریک محافظت شود.

نوع	محل	جنس رایج	مناسب برای	نکته
خارجی ذوزنقه‌ای	روی پشت بینی	پلاستیک سفت یا گرمانرم	حفظ شکل و محافظت از ضربه	نصب ساده، نیاز به مراقبت از پوست
خارجی پروانه‌ای	روی بینی و دو طرف	پلاستیک یا فوم	بینی‌های با پهنای متفاوت	انتخاب با نظر جراح
داخلی بدون لوله	داخل مجرا	سیلیکون	نگه‌داشتن سپتوم	فقط با دست پزشک
داخلی با لوله‌ی هوا	داخل مجرا	سیلیکون	جراحی سپتوم با نیاز به تنفس راحت‌تر	تمیزکاری طبق دستور پزشک

نتیجه‌ی جدول: اگر جراح اسپلینت داخلی خواسته باشد، جنس سیلیکونی انتخاب درست است. اگر نوع خارجی لازم است، شکل بینی و راحتی پوست تعیین می‌کند ذوزنقه‌ای بخرید یا پروانه‌ای.

سایز و استفاده (طبق دستور جراح)

سایز اسپلینت را بر اساس اندازه‌ی بینی و نوع عمل انتخاب می‌کنند و بهتر است قبل از خرید از جراح یا کلینیک بپرسید کدام اندازه و کدام مدل را می‌خواهد.

در اسپلینت خارجی، سایز یعنی طول و پهنای صفحه. اگر کوچک باشد، همه‌ی ناحیه را نمی‌پوشاند، و اگر بزرگ باشد روی گونه یا بین ابروها فشار می‌آورد. در اسپلینت داخلی، سایز یعنی قطر و طول لوله یا صفحه که با اندازه‌ی سوراخ بینی و عمق مجرا هماهنگ باشد. چون دقتش حیاتی است، مدل داخلی را معمولاً خود مرکز درمانی تهیه یا تجویز می‌کند.

چند اصل کلی برای استفاده وجود دارد، اما همیشه دستور جراح مقدم است:

1. دست‌هایتان را بشویید و پوست اطراف بینی را تمیز و خشک کنید تا اسپلینت خارجی خوب بچسبد.
2. اسپلینت را طبق دستور جراح روی بینی قرار دهید و با نوار یا چسب همراهش ثابت کنید.
3. در طول روز فشار و دست‌زدن را به حداقل برسانید تا جابه‌جا نشود.
4. بدون اجازه‌ی جراح اسپلینت را درنیاورید و تغییر ندهید، چون ممکن است ترمیم به هم بخورد.
5. اگر درد شدید، تب، ترشح بدبو یا تنگی نفس ناگهانی داشتید، بدون تأخیر با پزشک تماس بگیرید.

مدت استفاده ثابت نیست و به نوع جراحی بستگی دارد. در بسیاری از موارد از چند روز تا حدود یک هفته یا بیشتر است، ولی عدد قطعی را فقط جراح شما می‌گوید.

مدل‌های موجود

سدان‌مد چند مدل اسپلینت بینی در دسته‌ی اسپلینت بینی دارد که از خارجی تا داخلی را پوشش می‌دهد. قیمت روز و موجودی را در صفحه‌ی هر محصول ببینید.

مدل	نوع	جنس یا شکل	مناسب برای
اسپلینت بینی ذوزنقه‌ای کلاریتی	خارجی	ذوزنقه‌ای	حفظ شکل بعد از رینوپلاستی
اسپلینت بینی پروانه کلاریتی	خارجی	پروانه‌ای	پوشش دو طرف بینی
اسپلینت بینی خارجی ذوزنقه‌ای	خارجی	ذوزنقه‌ای	محافظت و ثبات روزهای اول
GMB سفید ذوزنقه‌ای	خارجی	ذوزنقه‌ای سفید	استفاده‌ی عمومی بعد از عمل
اسپلینت سیلیکونی داخلی (اینترنال)	داخلی	سیلیکون	جراحی سپتوم
اسپلینت داخلی ریچارد	داخلی	سیلیکون	جراحی سپتوم، با نظر پزشک

نتیجه‌ی جدول: برای محافظت بیرونی از بینی، یکی از مدل‌های ذوزنقه‌ای یا پروانه‌ای کفایت می‌کند؛ برای دیواره‌ی میانی و جراحی سپتوم به مدل داخلی سیلیکونی نیاز دارید که پزشک تعیین می‌کند. اگر مثلاً به جای اسپلینت خارجی گچ یا آتل برای اندام‌های دیگر می‌خواهید، به دسته‌ی اسپلینت و مقاله‌ی آتل بلو اسپلینت سر بزنید.

هنگام خرید به چند نکته توجه کنید: مدل مورد نظر جراح، سالم و استریل‌بودن بسته‌بندی، و سازگاری سایز. اگر بعد از عمل می‌خواهید بینی را شکل بدهید، بعد از مرحله‌ی اسپلینت ممکن است نوستریل ریتینر یا نوزونت هم لازم شود؛ تفاوتشان در مقاله‌ی تفاوت نوزونت و نوستریل ریتینر توضیح داده شده است.

سؤالات متداول

اسپلینت بینی را چند روز می‌گذارند؟

مدت ثابتی ندارد و جراح بر اساس نوع عمل آن را تعیین می‌کند. در بسیاری از موارد اسپلینت از چند روز تا حدود یک هفته یا بیشتر می‌ماند. بدون اجازه‌ی جراح آن را زودتر درنیاورید، چون ممکن است ثبات شکل بینی و ترمیم بافت به هم بخورد. اگر اسپلینت شل شد یا ناراحتی شدید داشتید، با مطب تماس بگیرید.

اسپلینت بهتر است یا تامپون؟

نه، یکی بهتر از دیگری نیست؛ هر کدام کاری متفاوت می‌کنند. اسپلینت ساختار و شکل را نگه می‌دارد، و تامپون بینی بیشتر برای کنترل خونریزی و پوشش داخل مجرا به کار می‌رود. بعضی جراحان هر دو را با هم استفاده می‌کنند و بعضی فقط یکی. انتخاب را جراح بر اساس نوع عمل انجام می‌دهد.

آتل بینی را خودم می‌توانم بگذارم؟

بله، نوع خارجی را در بیشتر موارد خود بیمار طبق آموزش جراح می‌چسباند. اما نوع داخلی را فقط پزشک باید بگذارد و بردارد. اگر مطمئن نیستید، قبل از اولین بار از جراح یا پرستار بخواهید روش را نشانتان بدهد.

اسپلینت بینی باید چه سایزی باشد؟

سایز به شکل بینی و نوع عمل بستگی دارد. برای نوع خارجی، اسپلینت باید همه‌ی پشت بینی را بپوشاند و روی گونه یا بین ابروها فشار نیاورد. نوع داخلی را بهتر است مرکز درمانی یا پزشک مشخص کند، چون با قطر مجرا هماهنگ می‌شود.

اسپلینت بینی را کجا بخرم؟

بله، می‌توانید از فروشگاه‌های تجهیزات پزشکی معتبر بخرید. بهتر است قبل از خرید مدل را با جراح هماهنگ کنید و به بسته‌بندی سالم و استریل دقت کنید. مدل‌های موجود در سدان‌مد را از دسته‌ی اسپلینت بینی ببینید.

جمع‌بندی

اسپلینت بینی کمک می‌کند بینی در دوره‌ی ترمیم شکل و مسیر هوای خود را حفظ کند. برای محافظت بیرونی، نوع خارجی ذوزنقه‌ای یا پروانه‌ای مناسب است و برای جراحی سپتوم، نوع داخلی سیلیکونی که پزشک آن را تعیین و نصب می‌کند. جنس و سایز را با جراح هماهنگ کنید و بدون نظر او مدت یا نوع استفاده را تغییر ندهید. قدم بعدی این است که مدل مورد نظر جراح را مشخص کنید، سپس در دسته‌ی تامپون بینی و اسپلینت بینی، قیمت روز و موجودی هر محصول را ببینید.